ERP dünyasında kullanılan 500+ İngilizce terimin Türkçe karşılıkları ve detaylı açıklamaları. Satın alma, satış, üretim, kalite yönetimi, lojistik, finans, muhasebe ve BT alanlarını 15 alt başlıkta kapsar.
Aradığınız terim kategorisini seçin
Ana Veri ve Temel Kavramlar
Satın Alma, Satış, Üretim
Kalite Yönetimi ve Finans
Muhasebe ve Lojistik
Bilgi Teknolojileri ve Bulut
Bilgi Teknolojileri ve BI
Bulut Bilişim ve IT Altyapı
İleri Kalite ve Finans
Depo ve Lojistik Operasyonları
İleri Muhasebe ve Lojistik
İleri Satın Alma ve Satış
İleri Üretim ve Planlama
İleri Finans ve Muhasebe
Lojistik ve Dış Ticaret
İleri Kalite Yönetimi
İleri BT ve İş Zekası
Hazine, Banka ve İleri Muhasebe
ERP sistemlerinin temelini oluşturan genel kavramlar, organizasyonel yapılar ve ana veri tanımları. Herhangi bir ERP sisteminde gezinmek için bu terimleri bilmek şarttır.
Kurumsal Kaynak Planlaması
Şirketlerin tüm iş süreçlerini (finans, üretim, satış, satın alma, İK) entegre eden yazılım platformu. Departmanlar arası veri akışını birleştirerek tek doğru kaynak oluşturur.
Müşteri İlişkileri Yönetimi (MİY)
Müşteri etkileşimlerini, satış fırsatlarını, pazarlama kampanyalarını ve servis süreçlerini yöneten yazılım modülü veya sistemi.
Tedarik Zinciri Yönetimi
Hammadde tedarikinden nihai müşteriye kadar tüm zincirin planlanması, yönetimi ve optimizasyonu. ERP'nin satın alma, üretim ve lojistik modülleriyle entegredir.
Üretim Yürütme Sistemi
MES (Üretim Yürütme Sistemi); fabrika zeminindeki makine, iş gücü ve malzeme hareketlerini gerçek zamanlı olarak izleyen, optimize eden ve ERP ile üretim sahası arasında köprü kuran bir yazılım sistemidir.
Depo Yönetim Sistemi
Depo operasyonlarını (yerleştirme, toplama, sayım, sevkiyat) yöneten yazılım. Barkod/RFID ile gerçek zamanlı stok takibi sağlar, ERP ile entegre çalışır.
Ürün Yaşam Döngüsü Yönetimi
Ürünün fikirden tasarıma, üretimden kullanım ömrü sonuna kadar tüm aşamalarını yöneten sistem. Mühendislik verilerini ERP ile entegre eder.
Kurumsal Varlık Yönetimi / Bilgisayarlı Bakım Yönetim Sistemi
Fiziksel varlıkların (makine, ekipman) bakım planlaması, iş emri yönetimi ve performans takibi için kullanılan sistemler.
İş Süreç Yönetimi
İş süreçlerinin modellenmesi, otomasyonu, yürütülmesi ve sürekli iyileştirilmesini sağlayan disiplin. ERP içindeki workflow'lar BPM kapsamındadır.
Robotik Süreç Otomasyonu
Tekrarlayan manuel görevleri (veri girişi, fatura işleme) yazılım robotlarıyla otomatikleştiren teknoloji. ERP süreçlerinde verimlilik artışı sağlar.
Ana Veri / İşlem Verisi
Ana veri: Müşteri, tedarikçi, ürün gibi nadiren değişen temel kayıtlar. İşlem verisi: Sipariş, fatura gibi sürekli oluşan operasyonel kayıtlar.
Veri Ambarı / Veri Gölü / Veri Pazarı
Data warehouse: yapılandırılmış analitik veri deposu. Data lake: ham verilerin tutulduğu büyük havuz. Data mart: belirli bir departmana özel veri ambarı alt kümesi.
Çıkart-Dönüştür-Yükle / Çıkart-Yükle-Dönüştür
Veri entegrasyon süreçleri. ETL: veriyi kaynaktan çıkarır, dönüştürür, hedefe yükler. ELT: önce yükler sonra dönüştürür (modern veri göllerinde tercih edilir).
Üst Veri / Referans Veri
Metadata: veri hakkında veri (oluşturulma tarihi, format). Reference data: ülke kodları, para birimleri gibi standart referans listeleri.
Şirket Kodu / İş Birimi / Fabrika
ERP'de organizasyonel hiyerarşi. Company code: bağımsız muhasebe birimi. Business unit: iş kolu. Plant: üretim veya dağıtım tesisi.
Maliyet Merkezi / Kar Merkezi
Cost center: maliyetlerin toplandığı birim (muhasebe, BT). Profit center: hem gelir hem maliyetten sorumlu birim (bölge satış ofisi, ürün grubu).
Depo / Depolama Alanı / Raf Gözü
Depo hiyerarşisi. Warehouse: fiziksel depo tesisi. Storage location: depo içindeki bölge. Storage bin: en küçük adreslenebilir depo birimi.
Stok Kodu / Kalem / Malzeme
SKU (Stock Keeping Unit): benzersiz stok takip kodu. Item: satır kalemi. Material: ERP'de üretilen, satın alınan veya satılan her türlü malzeme.
Hammadde / Yarı Mamul / Mamul
Üretim malzeme hiyerarşisi. Hammadde: işlenmemiş girdi. Yarı mamul: ara üretim aşamasındaki ürün. Mamul: satışa hazır nihai ürün.
Seri Numarası / Parti / Lot
İzlenebilirlik birimleri. Seri numarası: tekil ürün takibi. Batch/lot: aynı koşullarda üretilen ürün grubu. Kalite yönetimi ve geri çağırmada kritiktir.
Varyant Konfigürasyonu / Sınıflandırma
Aynı ürünün farklı özellik kombinasyonlarını (renk, boyut, malzeme) yönetme yöntemi. Özellikle otomotiv ve mobilya sektöründe yaygındır.
Değerleme / Hareketli Ortalama Fiyat / Standart Maliyet
Stok değerleme yöntemleri. Moving average: her girişte güncellenir. Standard cost: önceden belirlenmiş sabit maliyet. Şirket politikasına göre seçilir.
Proje / İş Kırılım Yapısı / Ağ Aktivitesi
Proje yönetimi yapı taşları. WBS (Work Breakdown Structure): projeyi hiyerarşik iş paketlerine böler. Network activity: iş paketleri arası bağımlılıkları gösterir.
Kalite Yönetim Sistemi / Doküman Yönetim Sistemi / Kurumsal İçerik Yönetimi
QMS: kalite süreçlerini yönetir. DMS: dokümanları dijital ortamda saklar ve versiyonlar. ECM: tüm kurumsal içeriğin (doküman, e-posta, web) yönetimi.
İş Ortağı / İş Ortağı Fonksiyonu
Modern ERP'lerde müşteri ve tedarikçiyi tek "Business Partner" çatısı altında toplar. Partner function: aynı iş ortağının farklı rolleri (müşteri, tedarikçi, fatura adresi).
Satın alma (Procurement), satış (Sales) ve üretim (Manufacturing) süreçlerinde kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Satın Alma Siparişi
Tedarikçiye mal veya hizmet alımı için gönderilen resmi belge. Miktar, fiyat ve teslimat koşullarını içerir.
Fiyat Teklif Talebi
Tedarikçilerden belirli ürün veya hizmetler için fiyat teklifi istemek amacıyla gönderilen resmi talep.
Tedarikçi Ana Verisi
Tüm tedarikçilere ait iletişim, ödeme koşulları, vergi bilgileri gibi temel verilerin tutulduğu merkezi kayıt.
Satış Siparişi
Müşteriden alınan siparişin sisteme kaydedilmiş hali. Teslimat tarihi, miktar ve fiyat bilgilerini içerir.
Müşteri Ana Verisi
Müşterilere ait adres, vergi numarası, ödeme koşulları, kredi limiti gibi bilgilerin tutulduğu ana kayıt.
Sevk İrsaliyesi
Malların sevkiyatı sırasında düzenlenen, gönderilen ürünlerin miktar ve içeriğini gösteren belge.
Ürün Ağacı / Malzeme Listesi
Bir ürünü üretmek için gereken tüm hammadde, yarı mamul ve bileşenlerin hiyerarşik listesi. ERP'de üretim planlamanın temelini oluşturur.
İş Emri
Belirli bir ürünün üretimi için oluşturulan, kullanılacak malzemeleri, iş merkezini ve operasyon adımlarını tanımlayan talimat.
Üretim Rotası / Operasyon Planı
Bir ürünün üretim sürecinde hangi iş merkezlerinden, hangi sırayla geçeceğini ve her adımda ne kadar süre harcanacağını belirten plan.
Mal Kabul
Tedarikçiden gelen malların fiziksel olarak teslim alınması ve sistemde stoğa giriş işleminin yapılması.
Mal Çıkışı
Satılan malların depodan çıkarılması ve sistemde stoktan düşülmesi işlemi.
İş Merkezi / İş İstasyonu
Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği fiziksel veya mantıksal birim. Kapasite, maliyet ve zamanlama hesaplamalarında kullanılır.
Malzeme İhtiyaç Planlaması
Üretim planına göre hangi malzemelerden, ne zaman ve ne kadar gerektiğini hesaplayan sistem.
Karşılanmamış Sipariş / Bekleyen Sipariş
Stok yetersizliği nedeniyle zamanında teslim edilemeyen ve karşılanmayı bekleyen müşteri siparişi.
Kapasite Planlaması
Üretim kaynaklarının (iş gücü, makine, iş merkezi) talebi karşılayacak şekilde optimize edilmesi süreci.
Kalite yönetimi (Quality Management) ve finans (Finance) süreçlerinde kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Kalite Kontrol
Ürünlerin belirlenen standartlara uygunluğunu test etme ve doğrulama süreci. Genellikle üretim sonrası yapılır.
Kalite Güvencesi
Hataları önlemeye yönelik sistematik süreç. Üretim öncesi ve sırasında kaliteyi güvence altına alan proaktif yaklaşım.
Uygunsuzluk
Bir ürün veya sürecin belirlenen kalite standartlarını karşılamaması durumu. Düzeltici faaliyet gerektirir.
Düzeltici Faaliyet
Tespit edilen bir uygunsuzluğun tekrarını önlemek için alınan önlemler bütünü.
Muayene Partisi
Kalite kontrolü için ayrılmış, aynı partiden gelen ürün grubu. Örnekleme ile kontrol edilir.
Toplam Kalite Yönetimi
Tüm çalışanların katılımıyla sürekli iyileştirmeyi hedefleyen, müşteri odaklı yönetim felsefesi.
Büyük Defter / Ana Hesap Defteri
Tüm finansal işlemlerin kaydedildiği merkezi muhasebe defteri. Bilanço ve gelir tablosunun temelini oluşturur.
Borç Hesapları / Tedarikçi Hesapları
Şirketin tedarikçilere olan ödenmemiş borçlarının takip edildiği hesap grubu.
Alacak Hesapları / Müşteri Hesapları
Müşterilerden tahsil edilmemiş alacakların takip edildiği hesap grubu.
Hesap Planı
Şirketin kullandığı tüm hesapların hiyerarşik listesi. Gelir, gider, varlık ve yükümlülük hesaplarını içerir.
Maliyet Merkezi
Maliyetlerin toplandığı ve takip edildiği organizasyonel birim. Departman veya proje bazlı olabilir.
Kâr Merkezi
Hem gelir hem giderlerin takip edildiği, kârlılığı ölçülebilen organizasyonel birim.
Mizan / Geçici Bilanço
Tüm hesapların borç ve alacak bakiyelerinin toplu olarak listelendiği kontrol raporu.
Kalite yönetimi (Quality Management) ve finans (Finance) alanlarında ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Düzeltici ve Önleyici Faaliyet
Tespit edilen uygunsuzlukların giderilmesi ve tekrarını önlemek için alınan sistematik önlemler bütünü.
Uygunsuzluk Raporu
Standartlara uymayan ürün veya süreçlerin belgelendiği, düzeltici faaliyet başlatan resmi rapor.
Hata Türü ve Etkileri Analizi
Potansiyel hataları önceden belirleyip risk önceliğine göre sıralayan sistematik kalite aracı. DFMEA (tasarım) ve PFMEA (süreç) olarak ikiye ayrılır.
Üretim Parçası Onay Süreci
Seri üretime geçmeden önce tedarikçinin ürününün müşteri gereksinimlerini karşıladığını kanıtladığı standart onay süreci.
İstatistiksel Süreç Kontrolü
Üretim sürecinin istatistiksel yöntemlerle izlenerek kontrolden çıkmadan önce müdahale edilmesini sağlayan kalite tekniği.
Kök Neden Analizi
Bir problemin asıl kaynağını bulmak için kullanılan sistematik araştırma yöntemi. 5 Why, Balık Kılçığı (Fishbone/Ishikawa) gibi teknikleri içerir.
8 Disiplin Raporu
Problem çözmek için kullanılan 8 adımlı yapılandırılmış yaklaşım. Özellikle otomotiv sektöründe yaygın kullanılır.
Denetim İzi
Sistemde yapılan tüm değişikliklerin kim, ne zaman, eski değer, yeni değer bilgisiyle kayıt altına alınması. SOX, KVKK gibi regülasyonlar için zorunludur.
İzlenebilirlik
Bir ürünün hammaddeden müşteriye kadar tüm aşamalarının geriye ve ileriye doğru takip edilebilmesi. Parti/seri numarası ile sağlanır.
FVÖK (Faiz, Vergi, Amortisman Öncesi Kar)
Faiz, vergi, amortisman ve itfa payları düşülmeden önceki şirket karı. Operasyonel performansı değerlendirmede kullanılan kritik finansal gösterge.
Sermaye Harcaması / Yatırım Harcaması
Duran varlık alımı için yapılan, faydası bir yıldan uzun süren harcamalar. Aktifleştirilip amortisman yoluyla giderleştirilir.
Operasyonel Gider / İşletme Gideri
Günlük işletme faaliyetleri için yapılan, faydası cari dönemle sınırlı harcamalar. Doğrudan gelir tablosuna gider yazılır.
Yatırım Getirisi
Bir yatırımın karlılığını ölçen oran: (Kazanç - Maliyet) / Maliyet. ERP projelerinin geri dönüşünü hesaplamada kullanılır.
İşletme Sermayesi / Çalışma Sermayesi
Dönen varlıklar ile kısa vadeli borçlar arasındaki fark. İşletmenin günlük operasyonlarını sürdürme kapasitesini gösterir.
Nakit Akış Tablosu
Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerine göre sınıflandırarak gösteren mali tablo.
Sapma Analizi
Fiili sonuçlar ile bütçelenen/planlanan değerler arasındaki farkların nedenlerinin incelenmesi. Maliyet kontrolünde kritik öneme sahiptir.
Standart Maliyetleme
Önceden belirlenmiş standart maliyetler üzerinden stok değerleme ve maliyet kontrolü yapılan yöntem. Sapmalar dönem sonunda analiz edilir.
Bilanço
İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösteren, varlıklar, borçlar ve özsermayeyi karşılıklı listeleyen temel mali tablo.
Gelir Tablosu / Kar-Zarar Tablosu
Belirli bir dönemdeki gelir, gider ve net kar/zararı gösteren mali tablo. Profit & Loss (P&L) olarak da bilinir.
Muhasebe (Accounting) ve lojistik (Logistics) alanlarında ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Duran Varlıklar / Sabit Kıymetler
Bir yıldan uzun süre kullanılan, fiziksel varlığı olan kaynaklar (bina, makine, araç). ERP'de amortisman takibi yapılır.
Karşı Hesap / Düzeltici Hesap
Ana hesabın bakiyesini azaltan yardımcı hesap. Örnek: Birikmiş Amortisman, Duran Varlıkların karşı hesabıdır.
Grup İçi Muhasebe / Şirketler Arası Muhasebe
Aynı gruba bağlı şirketler arasındaki işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve konsolidasyonu. Transfer fiyatlandırması için kritiktir.
Mali Yıl / Hesap Dönemi
Muhasebe kayıtlarının tutulduğu 12 aylık dönem. Türkiye'de takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık) esas alınır.
Tahakkuk ve Ertelemeler
Dönemsellik ilkesi gereği gelir/giderlerin doğru döneme kaydedilmesini sağlayan muhasebe işlemleri. ERP'de otomatik dönem sonu kapanış kayıtlarıyla yapılır.
Defter-i Kebir / Genel Muhasebe Defteri
Tüm muhasebe hesaplarının özetlendiği ana defter. ERP'de tüm modüllerden gelen finansal işlemler GL hesaplarına otomatik kaydedilir.
Mizan / Geçici Mizan
Tüm hesapların borç ve alacak bakiyelerinin listelendiği, hataları tespit etmek için kullanılan kontrol tablosu.
Şüpheli Alacak Karşılığı
Tahsil edilememe riski olan alacaklar için ihtiyatlılık ilkesi gereği ayrılan karşılık. Alacak yaşlandırma raporuna dayanarak hesaplanır.
Dönem Sonu Kapanışı
Mali dönem sonunda tüm modüllerin kapatılıp finansal tabloların hazırlanması. ERP'de kapanış takvimi ve kontrol listeleriyle yönetilir.
Uluslararası Ticaret Terimleri
Uluslararası ticarette alıcı ve satıcının sorumluluklarını, risk ve maliyet paylaşımını belirleyen standart kurallar (FOB, CIF, EXW vb.).
Teslimat Kanıtı
Malların alıcıya teslim edildiğini gösteren imzalı/onaylı belge. Dijital imza, fotoğraf veya barkod taratma ile elektronik POD alınabilir.
Taşımacılık Yönetim Sistemi
Nakliye planlaması, optimizasyonu, takibi ve maliyet yönetimini sağlayan yazılım. ERP ile entegre çalışarak siparişten teslimata kadar süreci yönetir.
Ambalaj Listesi / Paketleme Listesi
Her kolide hangi ürünlerin, hangi miktarda olduğunu gösteren liste. Gümrükleme ve mal kabul işlemleri için temel belgedir.
Taşıma Organizatörü / Nakliye Komisyoncusu
Uluslararası taşımacılıkta nakliye, gümrük ve sigorta işlemlerini koordine eden aracı firma. ERP'de tedarikçi olarak tanımlanır.
Tedarik Süresi / Teslim Süresi
Siparişin verilmesinden malın teslim alınmasına kadar geçen toplam süre. MRP'de güvenlik stoku hesaplamasında kritik parametredir.
Depo yönetimi (Warehouse Management) ve lojistik operasyonlarında kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Depo Yönetim Sistemi
Depo operasyonlarını (kabul, yerleştirme, toplama, paketleme, sevkiyat) optimize eden ve gerçek zamanlı stok takibi sağlayan yazılım sistemi.
Taşıma Birimi / Elleçleme Birimi
Palet, koli veya konteyner gibi, içindeki malzemelerle birlikte tek bir birim olarak yönetilen fiziksel paketleme birimi. Depo içi hareketlerde tek ID ile takip edilir.
Yerleştirme / Rafa Kaldırma
Gelen malların depo içinde belirlenen lokasyonlara yerleştirilmesi işlemi. WMS, ürün özelliklerine göre en uygun lokasyonu otomatik belirler.
Toplama / Sipariş Toplama
Müşteri siparişlerini karşılamak için depodaki ürünlerin raflardan toplanması işlemi. Wave picking, zone picking, batch picking gibi çeşitli stratejileri vardır.
Dalga Toplama
Siparişlerin belirli zaman dilimlerinde gruplandırılarak toplu halde toplanması yöntemi. Sevkiyat saatlerine göre dalgalar oluşturulur, verimliliği artırır.
Bölgesel Toplama
Deponun bölgelere ayrılarak her toplayıcının kendi bölgesindeki ürünleri topladığı yöntem. Büyük depolarda yürüme mesafesini azaltır.
Çapraz Sevkiyat / Aktarma
Gelen malların depoya alınmadan doğrudan sevkiyat alanına aktarılarak hızlıca gönderilmesi. Stok maliyetini düşürür, teslimat hızını artırır.
İkmal / Stok Tamamlama
Toplama alanındaki stok azaldığında yedek stoktan toplama alanına transfer yapılması. Min-max seviyelere göre otomatik tetiklenir.
Fiziksel Envanter / Tam Sayım
Tüm stok kalemlerinin fiziksel olarak sayılması ve sistem kayıtlarıyla karşılaştırılması. Genellikle yıl sonunda yapılır, üretim durdurulur.
Radyo Frekansı ile Tanımlama
Ürünlerin radyo dalgalarıyla otomatik tanımlanmasını sağlayan teknoloji. Barkoda göre temas gerektirmez, çoklu okuma yapabilir, depo verimliliğini önemli ölçüde artırır.
Yükleme Rampası Randevusu
Kamyonların yükleme/boşaltma rampalarını kullanmak için önceden aldığı zaman dilimi. WMS üzerinden planlanarak rampa yoğunluğu optimize edilir.
Son Kullanma Tarihi / İlk Giren İlk Çıkar / Son Giren İlk Çıkar
Stok çıkış stratejileri: FEFO (First Expired First Out) son kullanma tarihine göre, FIFO giriş sırasına göre, LIFO son girene göre çıkış yapar.
Yuvalama / Lokasyon Optimizasyonu
Ürünlerin depo içindeki lokasyonlarının talep sıklığı, ağırlık, boyut gibi kriterlere göre optimize edilmesi. Toplama verimliliğini maksimize eder.
Barkod / Kare Kod
Ürün, lokasyon ve işlem tanımlamada kullanılan optik etiket sistemleri. ERP-WMS entegrasyonunda veri giriş hatalarını sıfıra indirir.
Stok Düzeltme / Envanter Düzeltmesi
Sayım sonucu tespit edilen stok farklarının sisteme işlenerek kayıtların fiziksel stokla eşleştirilmesi. Neden kodu ile birlikte kaydedilir, onay akışı gerektirir.
ERP sistemlerinin altyapısını oluşturan bilgi teknolojileri (IT) ve iş zekası (Business Intelligence) terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Kimlik Doğrulama / Yetkilendirme
Authentication kullanıcının kim olduğunu doğrular (şifre, MFA), authorization ise kimlik doğrulanmış kullanıcının hangi işlemleri yapabileceğini belirler.
Tek Oturum Açma
Kullanıcının tek bir kimlik doğrulama ile birden fazla uygulamaya erişmesini sağlayan teknoloji. Active Directory, LDAP veya SAML protokolleriyle entegre çalışır.
Rol Tabanlı Erişim Kontrolü
Kullanıcı yetkilerinin roller üzerinden tanımlandığı güvenlik modeli. Muhasebeci, depo sorumlusu, satınalmacı gibi roller ERP'de tipik RBAC örnekleridir.
Görevlerin Ayrılığı
Aynı kişinin bir işlemin hem onaylayanı hem uygulayanı olamaması prensibi. SOX ve iç denetim gerekliliğidir. Örneğin satın alma siparişini açan kişi mal kabul yapmamalıdır.
Dizin Hizmeti / Aktif Dizin
Kullanıcı hesaplarının, grupların ve yetkilerin merkezi olarak yönetildiği dizin hizmetleri. ERP ile entegre edilerek kullanıcı yönetimi merkezileştirilir.
Uygulama Programlama Arayüzü
Farklı yazılımların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan protokol ve araç seti. REST, SOAP ve GraphQL en yaygın API türleridir.
Ara Katman Yazılımı
Farklı sistemler arasında veri alışverişini sağlayan, protokol dönüşümü ve mesaj yönlendirme yapan yazılım katmanı. ERP-CRM entegrasyonlarının bel kemiğidir.
Elektronik Veri Değişimi
İş belgelerinin (sipariş, fatura, irsaliye) standart formatta sistemler arası otomatik transferi. Büyük perakendeciler tedarikçilerinden EDI kullanımını şart koşar.
Mesaj Kuyruğu / Olay Yolu
Sistemler arası asenkron iletişimi sağlayan altyapı. Bir sistem mesajı kuyruğa bırakır, diğeri hazır olduğunda işler. RabbitMQ, Kafka örnekleridir.
Mikroservis Mimarisi
Uygulamanın bağımsız küçük servisler halinde geliştirilmesi yaklaşımı. Modern ERP'ler monolitik yapıdan mikroservis mimarisine geçmektedir.
Ana Veri Yönetimi
Müşteri, tedarikçi, ürün gibi ana verilerin tüm sistemlerde tutarlı ve güncel olmasını sağlayan disiplin. ERP projelerinde veri kalitesinin temelidir.
Veri Aktarımı / Veri Göçü
Eski sistemden yeni ERP'ye verilerin taşınması süreci. Extract-Transform-Load (ETL) araçları kullanılır, veri temizliği (data cleansing) kritik ön adımdır.
Veri Yönetişimi
Verinin kim tarafından, nasıl oluşturulacağı, güncelleneceği ve kullanılacağını belirleyen politika ve standartlar bütünü. KVKK ve GDPR uyumluluğu için zorunludur.
Veritabanı / Yapısal Sorgulama Dili / NoSQL
ERP verilerinin saklandığı yapılandırılmış veri depoları. Çoğu ERP ilişkisel veritabanı (SQL Server, Oracle) kullanır. NoSQL yapısal olmayan büyük veriler için kullanılır.
Yüksek Erişilebilirlik / Yedekleme Devralma / Küme
ERP sisteminin kesintisiz çalışmasını sağlayan altyapı çözümleri. Bir sunucu arızalandığında diğerinin otomatik devralması (failover) ve sunucuların küme (cluster) halinde çalışması.
İş Zekası
ERP verilerini toplayan, analiz eden ve görselleştiren teknoloji ve süreçler bütünü. Dashboardlar, raporlar ve KPI takibi BI kapsamındadır.
Çevrimiçi Analitik İşleme
Çok boyutlu veri analizi sağlayan teknoloji. Data cube yapısıyla dilimleme (slice), detaya inme (drill-down) ve özetleme (roll-up) işlemlerini hızlıca yapar.
Anahtar Performans Göstergesi
İşletme hedeflerine ne ölçüde ulaşıldığını ölçen sayısal göstergeler. Ciro, kar marjı, stok devir hızı, DSO, müşteri memnuniyeti tipik ERP KPI'larıdır.
Gösterge Paneli / Yönetici Paneli
Kritik iş metriklerinin grafik, tablo ve göstergelerle anlık olarak sunulduğu ekran. Yönetici dashboardları üst düzey özet sunarken operasyonel dashboardlar detay verir.
Detaya İnme / Özetleme
OLAP analizlerinde hiyerarşik veride alt seviyelere inme (drill down: yıl → ay → gün) veya üst seviyeye çıkma (roll up: şube → bölge → ülke) işlemleri.
Öngörücü Analitik / Makine Öğrenimi
Geçmiş ERP verilerinden istatistiksel modellerle gelecek trendlerini tahmin eden teknolojiler. Talep tahmini, bakım planlaması ve fraud tespitinde kullanılır.
Dijital İkiz
Fiziksel bir varlığın, sürecin veya sistemin sanal kopyası. ERP ile entegre edildiğinde üretim simülasyonu, darboğaz tespiti ve senaryo analizi için kullanılır.
Saklı Yordam / Tetikleyici
Veritabanında çalışan özel program parçaları. Stored procedure tekrar kullanılabilir SQL kodlarıdır, trigger belirli bir olay (INSERT, UPDATE) gerçekleştiğinde otomatik çalışır.
Sanal Makine / Konteyner / Kubernetes
Modern ERP altyapı teknolojileri. Sanal makine (VM) fiziksel sunucuyu böler, container uygulamayı izole eder, Kubernetes container'ları otomatik yönetir.
İş Akışı / İş Akış Motoru
ERP içinde tanımlanan onay, bildirim ve görev atama süreçlerini otomatik yöneten sistem. Satın alma onayı, fatura kontrolleri workflow ile yönetilir.
Bulut bilişim (Cloud Computing), IT altyapı ve hizmet yönetimi alanlarında kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Nesnelerin İnterneti
Fiziksel cihazların internete bağlanarak veri toplaması ve birbiriyle iletişim kurması. ERP sistemleri IoT sensörleriyle üretim takibi, bakım planlaması ve envanter yönetimini otomatikleştirir.
Endüstriyel Nesnelerin İnterneti
IoT'nin endüstriyel uygulaması. Fabrika makinelerinden sensörlerle veri toplayarak ERP'ye gerçek zamanlı üretim verisi sağlar, Endüstri 4.0'ın temelidir.
Uç Bilişim
Veri işlemenin merkezi sunucu yerine verinin üretildiği yere yakın noktada yapılması. ERP'de gecikme süresini azaltır, bant genişliği tasarrufu sağlar.
Bulut Tabanlı ERP
ERP yazılımının bulut altyapısı üzerinde çalıştığı dağıtım modeli. Şirket içi sunucu yatırımı gerektirmez, internet üzerinden her yerden erişilir, otomatik güncelleme alır.
Çok Kiracılı / Tek Kiracılı Mimari
Multi-tenant: tek yazılım örneğinin birden fazla müşteriye hizmet vermesi (maliyet avantajı). Single-tenant: her müşteriye özel yazılım örneği (daha fazla kontrol, özelleştirme).
Hibrit Bulut
Özel bulut (private cloud) ve genel bulutun (public cloud) birlikte kullanıldığı mimari. Kritik ERP verileri özel bulutta, raporlama/test ortamları genel bulutta çalıştırılabilir.
Değişiklik Yönetimi
ERP sisteminde yapılacak değişikliklerin (güncelleme, konfigürasyon, geliştirme) kontrollü bir şekilde planlanması, onaylanması ve uygulanması süreci. ITIL çerçevesinin temel sürecidir.
Sürüm Yönetimi
Yeni ERP sürümlerinin veya yamalarının test, onay ve dağıtım sürecinin yönetimi. İş kesintisini minimize etmek için planlı geçiş pencerelerinde uygulanır.
Konfigürasyon Yönetimi
ERP sisteminin tüm bileşenlerinin (sunucu, veritabanı, uygulama, entegrasyon) ve aralarındaki ilişkilerin merkezi olarak kayıt altına alınması ve yönetilmesi.
Hizmet Seviyesi Anlaşması
BT hizmet sağlayıcısı ile müşteri arasında, sistem çalışma süresi (%99.9 uptime), yanıt süresi ve çözüm süresi gibi performans hedeflerini belirleyen sözleşme.
Olay / Problem Yönetimi
Incident: hizmet kesintisini en hızlı şekilde giderip normal operasyona dönme süreci. Problem: olayın kök nedenini bulup kalıcı çözüm geliştirme süreci.
Bilgi Bankası / Destek Masası
Bilinen sorunların ve çözümlerinin dokümante edildiği merkezi havuz (knowledge base) ve kullanıcıların sorunlarını bildirdiği ilk temas noktası (help desk/service desk).
Felaket Kurtarma
Doğal afet, siber saldırı veya sistem çökmesi durumunda ERP ve kritik sistemlerin belirli bir sürede (RTO) ve belirli bir veri kaybıyla (RPO) tekrar çalışır hale getirilmesi planı.
İş Sürekliliği
Kesinti durumunda kritik iş fonksiyonlarının devam etmesini sağlayan bütünsel plan. Felaket kurtarmayı (IT) ve operasyonel sürekliliği kapsar. ERP'nin yedekli veri merkezinde çalışması buna örnektir.
Muhasebe (Accounting) ve lojistik (Logistics) süreçlerinde kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Amortisman
Duran varlıkların zamanla aşınma ve eskime payının gider olarak kaydedilmesi işlemi.
Tahakkuk
Henüz faturası gelmemiş ancak döneme ait olan gelir veya giderlerin kaydedilmesi.
Duran Varlık / Sabit Kıymet
Bir yıldan uzun süre kullanılan, fiziksel değeri olan şirket varlıkları (bina, makine, araç vb.).
Mutabakat / Hesap Uzlaştırma
İki farklı kayıt arasındaki farkların kontrol edilip dengelenmesi. Örn: banka hesabı ile muhasebe kaydı.
Mali Yıl
Şirketin finansal raporlama dönemi. Her zaman takvim yılı ile aynı olmayabilir.
Yevmiye Kaydı / Muhasebe Fişi
Finansal bir işlemin borç ve alacak olarak günlük deftere kaydedilmesi.
Depo Yönetimi
Depo operasyonlarının (yerleştirme, toplama, sayım) optimize edilmesini sağlayan yönetim sistemi.
Yerleştirme / Rafa Kaldırma
Gelen malların depo içinde belirlenen lokasyonlara yerleştirilmesi işlemi.
Toplama / Sipariş Toplama
Müşteri siparişine göre depodan ürünlerin toplanması ve sevkiyata hazırlanması süreci.
Stok Kodu / Stok Takip Birimi
Her bir ürün çeşidi için atanan benzersiz tanımlayıcı kod. Stok takibinin temel birimidir.
Döngüsel Sayım
Deponun tamamını durdurmadan, belirli ürün gruplarının periyodik olarak sayılması yöntemi.
Palet
Malların istiflenerek taşınmasını ve depolanmasını sağlayan standart platform.
Bilgi teknolojileri (IT), iş zekası (Business Intelligence) ve bulut bilişim (Cloud Computing) alanlarında kullanılan ERP terimleri.
Kurumsal Kaynak Planlaması
Şirketin tüm iş süreçlerini (finans, üretim, satış, İK vb.) tek bir entegre sistemde yöneten yazılım.
İş Zekası
Ham verileri anlamlı raporlara ve gösterge panellerine dönüştürerek karar destek sistemi sağlayan teknoloji.
Uygulama Programlama Arayüzü
Farklı yazılımların birbiriyle veri alışverişi yapmasını sağlayan standart iletişim protokolü.
Ana Veri / Temel Veri
İşletmenin temel varlıklarına ait değişmeyen referans veriler (müşteri, tedarikçi, ürün, hesap planı).
Veritabanı Yönetim Sistemi
Verilerin depolanmasını, sorgulanmasını ve yönetilmesini sağlayan yazılım (örn: Oracle, SQL Server).
Ara Katman Yazılımı
Farklı uygulamalar ve veritabanları arasında köprü görevi gören, entegrasyonu sağlayan yazılım katmanı.
Hizmet Olarak Yazılım
Yazılımın internet üzerinden abonelik modeliyle sunulduğu bulut hizmet modeli. ERP sistemleri SaaS olarak kullanılabilir.
Hizmet Olarak Altyapı
Sanallaştırılmış sunucu, depolama ve ağ kaynaklarının internet üzerinden kiralanmasını sağlayan bulut modeli.
Hizmet Olarak Platform
Uygulama geliştirme ve dağıtımı için gerekli platformun bulut üzerinden sunulduğu hizmet modeli.
Ana Performans Göstergesi
İşletmenin hedeflerine ne ölçüde ulaştığını ölçen sayısal göstergeler.
Felaket Kurtarma
Sistem çökmesi, doğal afet gibi durumlarda BT altyapısının ve verilerin kurtarılması için oluşturulan plan.
Hizmet Seviyesi Anlaşması
BT hizmet sağlayıcısının müşteriye taahhüt ettiği çalışma süresi, yanıt süresi gibi performans hedeflerini belirten sözleşme.
Satın alma (Procurement) ve satış (Sales) süreçlerinde kullanılan ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Satın Alma Talebi
Departmanların ihtiyaç duyduğu mal veya hizmetler için satın alma departmanına ilettiği resmi talep. PO'ya dönüşmeden önce onay sürecinden geçer.
Satın Alma Sözleşmesi
Tedarikçi ile belirli bir dönem için fiyat ve koşulları belirleyen uzun vadeli anlaşma. Süre ve miktar bazlı olabilir.
Teslimat Planı Sözleşmesi
Tedarikçiyle belirli bir dönemde yapılacak teslimatların zaman planını belirleyen uzun vadeli anlaşma. JIT üretimde kritiktir.
Tedarik Kaynağı Listesi
Bir malzeme için onaylı tedarikçilerin listesi. Belirli bir dönemde hangi tedarikçiden alım yapılabileceğini belirler.
Satın Alma Bilgi Kaydı
Belirli bir tedarikçi ve malzeme kombinasyonu için fiyat, teslimat süresi ve sipariş geçmişini tutan kayıt.
Tedarikçi Değerlendirme
Tedarikçilerin fiyat, kalite, teslimat performansı ve hizmet kriterlerine göre puanlanması. ERP'de otomatik skor kartları oluşturulur.
Bilgi Talebi / Teklif Talebi
RFI (Request for Information): tedarikçi yeteneklerini araştırma. RFP (Request for Proposal): kapsamlı çözüm teklifi isteme. RFQ'dan farklı olarak sadece fiyat değil yaklaşım da istenir.
Taahhüt Edilebilir Stok
Mevcut stok ve planlanan üretimden yola çıkarak müşteriye taahhüt edilebilecek miktarı hesaplayan kontrol. Siparişte teslimat tarihi ATP'ye göre belirlenir.
Satış Teklifi
Müşteriye sunulan fiyat ve koşulları içeren resmi teklif. Kabul edilirse satış siparişine dönüştürülür. Belirli bir süre geçerlidir.
Kredi Limiti / Kredi Kontrolü
Müşteriye tanınan maksimum açık hesap tutarı ve bu limitin aşılıp aşılmadığını kontrol eden mekanizma. Sipariş ve sevkiyatta otomatik blokaj koyar.
Fatura / Alacak Dekontu / Borç Dekontu
Invoice: satılan mal/hizmet için düzenlenen belge. Credit memo: müşteriye iade/indirim için düzenlenen alacak belgesi. Debit memo: müşteriye ek borç için düzenlenir.
İade Siparişi / İade Teslimatı
Müşteriden iade alınacak ürünler için oluşturulan sipariş ve fiziksel iade süreci. Stok hareketi ve muhasebe kayıtlarını tetikler.
İskonto / Ciro Primi
Discount: fatura üzerinde anında uygulanan indirim. Rebate: belirli bir ciro hedefine ulaşıldığında dönem sonunda yapılan geri ödeme.
Çapraz Satış / Yukarı Satış
Cross selling: tamamlayıcı ürün önerme (telefon + kılıf). Upselling: daha üst model veya daha yüksek hacimli satış önerme. CRM modülünde fırsat yönetimiyle entegredir.
Satış Hattı / Fırsat / Potansiyel Müşteri
Lead: henüz nitelikli olmayan potansiyel müşteri. Opportunity: satışa dönüşme olasılığı olan nitelikli fırsat. Pipeline: tüm aktif fırsatların aşamalara göre görünümü.
Üretim (Manufacturing), planlama (Planning) ve atölye yönetimi alanlarında kullanılan ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Ana Üretim Planı
Hangi üründen, ne zaman, ne kadar üretileceğini belirleyen plan. MRP'nin temel girdisidir, genellikle haftalık veya aylık dönemler için hazırlanır.
Kapasite İhtiyaç Planlaması
Üretim planının gerektirdiği iş gücü ve makine kapasitesini mevcut kapasiteyle karşılaştırarak darboğazları tespit eden süreç.
Dağıtım İhtiyaç Planlaması
Çok lokasyonlu işletmelerde, dağıtım merkezleri arası stok dağıtımını ve ikmal planlamasını optimize eden sistem.
Gelişmiş Planlama ve Çizelgeleme
MRP'nin ötesinde, kısıtları (kapasite, malzeme, teslimat) eş zamanlı optimize eden planlama yazılımı. Karmaşık üretim ortamlarında kullanılır.
Sonlu / Sonsuz Kapasite Çizelgeleme
Finite: kapasite kısıtlarını dikkate alan gerçekçi çizelge. Infinite: kapasite kısıtını göz ardı eden teorik çizelge. APS sistemleri finite scheduling kullanır.
Planlı Sipariş / Planlı Bağımsız Gereksinim
Planned order: MRP'nin oluşturduğu, henüz kesinleşmemiş üretim/satın alma önerisi. PIR: tahminlere dayalı bağımsız talep (MPS girdisi).
Üretim Emri / Süreç Emri
Production order: ayrık üretimde kullanılan, ne, ne zaman, nerede üretilecek bilgisini taşıyan emir. Process order: süreç endüstrisinde (kimya, gıda) kullanılan eşdeğeri.
Ana Üretim Çizelgesi
Nihai ürün bazında üretim miktar ve zamanlamasını belirleyen, MRP sisteminin temel girdisi olan plan. Talep tahmini ve siparişleri dengeler.
Atölye / Kanban Kartı
Shop floor: üretimin fiziksel olarak yapıldığı alan. Kanban: çekme esaslı üretim sisteminde, bir sonraki adımın ne üreteceğini belirleyen görsel sinyal kartı.
Yalın Üretim / Tam Zamanında Üretim
Lean: israfı minimize eden üretim felsefesi. JIT: malzemelerin tam ihtiyaç anında üretime girmesi. Her ikisi de stok maliyetini düşürür, ERP ile entegredir.
Geriye Dönük Malzeme Çıkışı / Yeniden İşleme / Hurda
Backflush: üretim tamamlandığında otomatik malzeme çıkışı. Rework: hatalı ürünün düzeltilmesi. Scrap: kullanılamaz hale gelen malzeme.
Verim / Üretim Hızı
Yield: girdiye oranla elde edilen kullanılabilir çıktı yüzdesi. Throughput: birim zamanda üretilen ürün miktarı. OEE hesaplamasının iki kritik bileşenidir.
Çevrim Süresi / Takt Süresi / Hazırlık Süresi
Cycle time: bir ürünün üretilme süresi. Takt time: müşteri talebine yetişmek için gereken üretim hızı. Setup time: makine hazırlık/ayar süresi.
Talep Planlama / Arz Planlama
Demand planning: istatistiksel modellerle gelecekteki talebi tahmin etme. Supply planning: talebi karşılamak için üretim ve satın alma planlarını oluşturma.
Servis Emri / Bakım Emri
Service order: müşteri hizmetleri için oluşturulan iş emri. Maintenance order: ekipman bakımı için planlanan veya arıza kaynaklı bakım emri.
Finansal yönetim (Finance) ve muhasebe (Accounting) alanlarında kullanılan ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Gelir / Gider / Net Gelir
Revenue: satışlardan elde edilen brüt gelir. Expense: işletme faaliyetleri için yapılan harcamalar. Income (net): revenue - expenses sonucu kalan tutar.
Brüt Kar / Net Kar / Faaliyet Karı
Gross profit: satış geliri - satılan mal maliyeti. Operating profit: brüt kar - faaliyet giderleri. Net profit: tüm gelir ve giderler sonrası nihai kar.
FVÖK / FVÖK (Amortisman Öncesi)
EBIT: faiz ve vergi öncesi kar (operasyonel performans göstergesi). EBITDA: EBIT + amortisman/itfa payları. Şirketler arası karşılaştırmada sık kullanılır.
Özsermaye Getirisi
Net karın özsermayeye oranı. Hissedarların yatırdığı sermayenin ne kadar etkin kullanıldığını gösterir. ROE = Net Kar / Özsermaye.
Net Bugünkü Değer
Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değere indirgenmiş hali. Yatırım kararlarında kullanılır. NPV > 0 ise yatırım karlıdır.
İç Verim Oranı
Bir yatırımın NPV'sini sıfır yapan iskonto oranı. Projenin karlılığını yüzdesel olarak gösterir. Sermaye maliyetinden yüksek olmalıdır.
Başa Baş Noktası
Toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu, kar veya zararın sıfır olduğu nokta. BEP = Sabit Maliyet / (Birim Fiyat - Birim Değişken Maliyet).
Likidite / İşletme Sermayesi
Liquidity: varlıkların nakde dönüşme hızı. Working capital: dönen varlıklar - kısa vadeli borçlar. İşletmenin günlük operasyonlarını sürdürme gücünü gösterir.
Borç / Alacak
Çift taraflı muhasebenin temel kavramları. Debit (borç): varlık artışı veya borç azalışı. Credit (alacak): varlık azalışı veya borç artışı. Her kayıtta borç = alacak.
KDV / Stopaj Vergisi
VAT (Value Added Tax): her aşamada katma değer üzerinden alınan vergi. Withholding tax: ödeme anında kaynakta kesilen vergi. ERP'de otomatik vergi kodu ile hesaplanır.
Döviz Kuru / Kur Farkı
Exchange rate: iki para birimi arasındaki dönüşüm oranı. Exchange difference: döviz kurundaki değişim nedeniyle oluşan kar veya zarar. ERP'de dönem sonu değerlemede otomatik hesaplanır.
Ödeme Vadesi / Vade Tarihi
Payment term: fatura ödeme koşulları (30 gün, 60 gün, peşin vb.). Due date: faturanın son ödeme tarihi. ERP'de nakit akışı ve vade farkı hesaplamalarında kullanılır.
İhtar / Tahsilat
Dunning: vadesi geçmiş alacaklar için otomatik ihtar mektubu gönderme süreci. Collection: tahsilat yönetimi. ERP'de yaşlandırma raporuna göre kademeli ihtar seviyeleri tanımlanır.
Banka Mutabakatı
ERP'deki banka hesap hareketleri ile banka ekstresinin karşılaştırılarak farkların tespit edilmesi ve giderilmesi işlemi.
Peşin Ödeme / Ertelenmiş Gelir
Prepayment: mal/hizmet teslim alınmadan yapılan ödeme. Deferred revenue: tahsil edilmiş ancak henüz hak edilmemiş gelir. Dönemsellik ilkesi gereği ERP'de özel hesaplarda izlenir.
Lojistik (Logistics), dış ticaret (Foreign Trade) ve nakliye alanlarında kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Uluslararası Ticaret Terimleri
ICC tarafından belirlenen, alıcı-satıcı sorumluluklarını, risk ve maliyet paylaşımını düzenleyen 11 standart kural. ERP'de sipariş ve sevkiyat belgelerinde kullanılır.
En Yaygın Incoterms Türleri
EXW: fabrikada teslim. FOB: gemi bordasında teslim. CIF: sigorta ve navlun dahil. DDP: gümrük vergileri ödenmiş teslim. Her biri farklı risk ve maliyet paylaşımı sunar.
Konşimento / Hava Konşimentosu
Bill of Lading: deniz taşımacılığında taşıma sözleşmesi ve mülkiyet belgesi. Air Waybill: hava taşımacılığında taşıma belgesi (mülkiyet hakkı vermez).
Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu
Uluslararası ticarette ürünleri sınıflandıran standart kod sistemi. Gümrük vergisi oranlarını belirler. ERP'de malzeme ana verisinde tanımlanır.
Ticari Fatura / Proforma Fatura
Commercial invoice: gümrük işlemlerinde kullanılan resmi fatura. Proforma invoice: satış öncesi bilgi amaçlı düzenlenen, ödeme yükümlülüğü doğurmayan taslak fatura.
Gümrük Beyannamesi / Gümrük Müşaviri
Customs declaration: ithalat/ihracatta gümrüğe sunulan resmi bildirim. Customs broker: gümrük işlemlerini takip eden aracı. ERP'de iş ortağı olarak tanımlanır.
Menşe Şahadetnamesi / ATR / EUR1
Menşe belgeleri: ürünün üretildiği ülkeyi kanıtlayan belgeler. ATR: TR-AB arası dolaşım. EUR1: tercihli ticaret anlaşmalarında indirimli gümrük vergisi için kullanılır.
Akreditif / Banka Teminat Mektubu
Letter of credit: bankanın ödeme garantisi verdiği uluslararası ödeme yöntemi. Bank guarantee: yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda bankanın ödeme taahhüdü.
Taşıyıcı / Navlun / Taşıma Organizatörü
Carrier: fiziksel taşımayı yapan şirket. Freight: taşıma ücreti (navlun). Freight forwarder: nakliye, gümrük ve sigorta süreçlerini koordine eden lojistik firması.
Konteyner / Palet / Taşıma Birimi
Container: standart taşıma konteyneri (20ft/40ft). Pallet: istifleme platformu. Handling Unit (HU): WMS'de tek ID ile takip edilen her türlü paketleme birimi.
Rampa Kapısı / Rampa Randevusu
Dock door: yükleme/boşaltma rampası. Dock appointment: araçların rampa kullanımı için önceden aldığı zaman dilimi. WMS'de planlanarak bekleme sürelerini azaltır.
Çapraz Sevkiyat
Gelen malların depoya alınmadan doğrudan sevk alanına aktarılarak gönderilmesi. Stok tutma maliyetini sıfırlar, teslimat süresini kısaltır.
RF Terminal / Barkod / RFID
Depo operasyonlarında kullanılan veri toplama teknolojileri. RF terminal: kablosuz el terminali. Barcode: optik etiket. RFID: radyo frekansıyla temassız okuma.
Döngüsel Sayım / Fiziksel Envanter
Cycle count: operasyonu durdurmadan periyodik kısmi sayım. Physical inventory: tüm stokun sayıldığı tam sayım. ABC analizine göre sayım sıklığı belirlenir.
Gümrüklü Depo / Transit
Bonded warehouse: gümrük vergisi ödenmeden malların saklandığı depo. Transit: malların bir ülkeden diğerine gümrük vergisi ödenmeden geçişi.
Kalite güvencesi (Quality Assurance), denetim ve sürekli iyileştirme alanlarında kullanılan ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Muayene Planı
Hangi ürün veya malzemenin, hangi özelliklerinin, hangi sıklıkla, hangi yöntemle kontrol edileceğini tanımlayan plan. ERP'de malzeme ana verisine bağlanır.
Örnekleme / Kabul Kriterleri
Sampling: tüm partiyi kontrol etmek yerine istatistiksel yöntemle örnek alma. AQL (Acceptable Quality Level) standardına göre kabul/red kararı verilir.
Doğrulama / Geçerli Kılma
Verification: spesifikasyonlara uygunluğun kontrolü (doğru yapıldı mı?). Validation: kullanım amacına uygunluğun testi (doğru şey mi yapıldı?).
Sapma / Kalite Bildirimi
Deviation: standarttan geçici ve kontrollü sapma izni. Quality notification: kaliteyle ilgili her türlü olayın (şikayet, hata, öneri) sisteme kaydedildiği bildirim.
Kalite Kapısı / Kalite Planı
Quality gate: proje veya süreçte geçilmesi zorunlu kontrol noktası. Quality plan: tüm kalite aktivitelerini, sorumluları ve zamanlamayı belirleyen doküman.
İç Denetim / Dış Denetim
Internal audit: kurum içi uygunluk denetimi. External audit: bağımsız kuruluş tarafından yapılan denetim (ISO 9001 belgelendirme denetimi gibi).
Kalibrasyon / Sertifikasyon
Calibration: ölçüm ekipmanının referans standartlara göre ayarlanması. Certification: ürün, süreç veya sistemin standartlara uygunluğunun belgelendirilmesi.
Ölçüm Sistemi Analizi
Ölçüm cihazı ve operatör değişkenliğini istatistiksel olarak değerlendiren yöntem. Gage R&R (tekrarlanabilirlik ve tekrar üretilebilirlik) MSA'nın alt bileşenidir.
İleri Ürün Kalite Planlaması
Yeni ürün geliştirmede, tasarımdan seri üretime kadar kaliteyi güvence altına alan yapılandırılmış süreç. PPAP ile sonuçlanır, otomotiv sektöründe yaygındır.
Giriş / Süreç İçi / Çıkış Kalite Kontrol
IQC (Incoming QC): gelen malzeme kontrolü. IPQC (In-Process QC): üretim sırasında kontrol. OQC (Outgoing QC): sevkiyat öncesi nihai kontrol. Üç aşamalı kalite güvencesi.
Balık Kılçığı Diyagramı / 5 Neden
Fishbone (Ishikawa): problemin olası nedenlerini kategorilere ayırarak görselleştiren araç. 5 Why: "neden?" sorusunu beş kez sorarak kök nedene inme tekniği.
Geri Çağırma / Geri Çağırma Yönetimi
Hatalı ürünlerin piyasadan toplanması. Batch/seri numarası izlenebilirliği sayesinde ERP, hangi partilerin hangi müşterilere gittiğini tespit ederek geri çağırmayı yönetir.
Analiz Sertifikası
Ürünün laboratuvar test sonuçlarını ve spesifikasyonlara uygunluğunu gösteren belge. Özellikle kimya, gıda ve ilaç sektöründe zorunludur.
Önleyici Faaliyet
Henüz gerçekleşmemiş ancak potansiyel uygunsuzlukların oluşmasını engellemek için proaktif olarak alınan önlemler. Risk değerlendirmesine dayanır.
Parti İzlenebilirliği / Soy Ağacı
Batch traceability: bir partinin hammaddeden müşteriye yolculuğunun izlenmesi. Genealogy: ürün soy ağacı - hangi hammaddelerin hangi nihai üründe kullanıldığını gösterir.
Bilgi teknolojileri (IT), iş zekası (Business Intelligence) ve veri yönetimi alanlarında kullanılan ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Kurumsal Servis Yolu
Farklı uygulamalar arasında merkezi entegrasyon sağlayan mimari. Mesaj dönüşümü, yönlendirme ve protokol adaptasyonu yapar. ERP entegrasyonlarında yaygındır.
API Ağ Geçidi / Web Servisi
API gateway: tüm API çağrılarını yöneten merkezi giriş noktası. Web service: ağ üzerinden uygulamalar arası iletişimi sağlayan standart protokol (SOAP/REST).
Veri Değişim Formatları
JSON (JavaScript Object Notation): hafif, API'lerde yaygın. XML (eXtensible Markup Language): yapılandırılmış, EDI'de kullanılır. CSV: basit tablo verisi için virgülle ayrılmış format.
Yedekleme / Geri Yükleme / Çoğaltma
Backup: verinin yedeklenmesi. Restore: yedekten geri yükleme. Replication: veritabanının eş zamanlı olarak başka bir sunucuda kopyasının tutulması.
Veri Temizliği / Veri Kalitesi
Data cleansing: hatalı, mükerrer veya eksik verilerin düzeltilmesi. Data quality: verinin doğruluk, bütünlük, tutarlılık ve güncellik ölçütlerini karşılaması.
Yıldız Şema / Kar Tanesi Şema
Veri ambarı modelleme yaklaşımları. Star schema: merkezde fact tablo, etrafında denormalize dimension tablolar. Snowflake: dimension tabloların normalize edilmiş hali.
Boyut / Olgu Tablosu / Veri Küpü
Dimension: analiz ekseni (zaman, ürün, müşteri). Fact table: sayısal ölçümlerin tutulduğu tablo. Data cube: OLAP'te çok boyutlu veri yapısı.
Dilimleme / Zar Atma / Döndürme
OLAP işlemleri: Slice - tek boyutta filtreleme. Dice - çok boyutlu filtreleme. Pivot - eksenleri değiştirerek farklı bakış açısı kazandırma.
Skor Kartı / Operasyonel Gösterge Paneli
Scorecard: KPI'ların hedef/gerçekleşen karşılaştırmalı gösterimi. Operational dashboard: günlük operasyonların anlık takibi için detaylı panel.
Planlı Rapor / İstisna Raporu
Scheduled report: belirli periyotlarla otomatik oluşturulan rapor. Exception report: sadece eşik değerleri aşan durumları listeleyen rapor.
Veri Doğrulama
Verinin belirlenen kurallara uygunluğunun kontrol edilmesi. ERP'de giriş anında format, aralık, zorunlu alan kontrolleriyle sağlanır.
Kimlik Yönetimi
Kullanıcı hesaplarının, yetkilerinin ve rollerinin merkezi olarak oluşturulması, güncellenmesi ve silinmesini yöneten sistem. ERP güvenliğinin temelidir.
Yapay Zeka
Makinelerin insan benzeri karar verme yeteneği. ERP'de chatbot asistanları, akıllı onay yönlendirme ve anomali tespiti gibi alanlarda kullanılmaya başlanmıştır.
Sanallaştırma Yöneticisi
Fiziksel sunucu üzerinde birden fazla sanal makine çalıştırmayı sağlayan yazılım katmanı. ERP sunucularının sanallaştırılmasında kullanılır.
İş Kuralları Motoru
ERP'de iş mantığını kod yazmadan tanımlamayı sağlayan araç. Fiyat hesaplama, onay akışı ve vergi kuralları gibi iş kuralları bu motorla yönetilir.
Hazine (Treasury), bankacılık ve ileri muhasebe alanlarında kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Hazine / Nakit Yönetimi
Treasury: şirketin finansal risklerini ve nakit akışını yöneten fonksiyon. Cash management: günlük nakit pozisyonunun izlenmesi ve optimize edilmesi.
Tek Avrupa Ödeme Alanı / SWIFT / IBAN
SEPA: Avrupa'da sınır ötesi euro ödemelerini standartlaştıran sistem. SWIFT: uluslararası banka transfer ağı. IBAN: uluslararası banka hesap numarası.
Faktoring / Alacak Devri
Şirketin vadeli alacaklarını bir finans kuruluşuna devrederek anında nakit sağlaması. ERP'de faktoring işlemleri için özel muhasebe kayıtları kullanılır.
Elektronik Ödeme / Banka Ekstresi
Electronic payment: ERP'den bankaya otomatik ödeme talimatı. Bank statement: banka hesap hareketlerini gösteren elektronik ekstre, otomatik mutabakat için ERP'ye yüklenir.
Karşılık / Tahakkuk
Provision: gelecekteki olası yükümlülükler için ayrılan karşılık (kıdem tazminatı gibi). Accrual: döneme ait olup henüz faturalaşmamış gelir/gider kaydı.
Ödeme Blokajı / İhtar
Payment block: belirli koşullarda tedarikçi ödemesini durduran mekanizma. Dunning: vadesi geçmiş müşteri alacakları için otomatik ihtar süreci.
Yıl Sonu Kapanışı / Dönem Kapanışı
Year closing: mali yıl sonunda kar/zarar hesaplarının kapatılıp bilanço hesaplarına devredilmesi. Period closing: ay sonu kapanış işlemleri.
İtfa / Duran Varlık Envanteri
Amortization: maddi olmayan duran varlıkların itfa payı (patent, lisans). Asset register: tüm duran varlıkların detaylı listesi, amortisman takibi için kullanılır.
Bütçe / Tahmin / Sapma
Budget: önceden belirlenmiş finansal hedef. Forecast: güncel verilere dayalı güncellenmiş tahmin. Variance: fiili sonuç ile bütçe/tahmin arasındaki fark.
Maliyet Dağıtımı / Gider Yansıtma
Maliyetlerin faaliyet tabanlı veya oransal olarak ilgili maliyet merkezlerine ve ürünlere dağıtılması. ERP'de otomatik dağıtım döngüleri ile yapılır.
Mahsup Fişi / Yevmiye Kaydı
Voucher: muhasebe işlemini belgeleyen fiş. Journal entry: muhasebe defterine yapılan borç-alacak kaydı. ERP'de her finansal işlem otomatik journal entry oluşturur.
Mali Dönem / Yardımcı Defter
Fiscal period: mali yıl içindeki alt dönem (ay, çeyrek). Subledger: GL'ye bağlı detay hesap grubu (AP subledger, AR subledger).
Ürün Veri Yönetimi / Kurumsal Performans Yönetimi / Laboratuvar Bilgi Sistemi
PDM: mühendislik verilerini yönetir. CPM: bütçe, konsolidasyon ve KPI takibi yapar. LIMS: laboratuvar test ve numune yönetimini sağlar, QMS ile entegredir.
İç Sipariş / Proje Yapısı
Internal order: geçici maliyet takip nesnesi (etkinlik, fuar, bakım). Project structure: WBS ve network aktivitelerinden oluşan proje hiyerarşisi.
Mühendislik Ürün Ağacı / Üretim Ürün Ağacı
Engineering BOM (eBOM): tasarım perspektifinden ürün yapısı. Manufacturing BOM (mBOM): üretim sürecine göre optimize edilmiş ürün ağacı. İkisi arasında dönüşüm PLM-ERP entegrasyonuyla sağlanır.
Bu sözlük, ERP, tedarik zinciri, üretim, kalite, lojistik, finans, muhasebe ve BT alanlarında 500'den fazla temel terimi bir araya getirmektedir. Sayfa; satın alma, satış, üretim, planlama, kalite yönetimi, finans, muhasebe, lojistik, dış ticaret, depo yönetimi, bilgi teknolojileri, iş zekası ve bulut bilişim olmak üzere 15 alt başlıkta organize edilmiştir. Bu terimlere hakimiyet, ERP uygulama ve operasyonel süreçlerinde daha net iletişim ve daha sorunsuz projeler yürütülmesini sağlar.
Eklenmesini istediğiniz terim veya düzeltme önerileriniz için lütfen formu kullanarak bize ulaşın. Bu sayfa, ERP camiasını ortak bir dil etrafında buluşturmak amacıyla güncel tutulmaktadır.