ERP dünyasında kullanılan 500+ İngilizce terimin Türkçe karşılıkları ve detaylı açıklamaları. Satın alma, satış, üretim, kalite yönetimi, lojistik, finans, muhasebe ve BT alanlarını kapsar.
ERP sistemlerinin temelini oluşturan genel kavramlar, organizasyonel yapılar ve ana veri tanımları. Herhangi bir ERP sisteminde gezinmek için bu terimleri bilmek şarttır.
Kurumsal Kaynak Planlaması
Şirketlerin tüm iş süreçlerini (finans, üretim, satış, satın alma, İK) entegre eden yazılım platformu. Departmanlar arası veri akışını birleştirerek tek doğru kaynak oluşturur.
Müşteri İlişkileri Yönetimi (MİY)
Müşteri etkileşimlerini, satış fırsatlarını, pazarlama kampanyalarını ve servis süreçlerini yöneten yazılım modülü veya sistemi.
Tedarik Zinciri Yönetimi
Hammadde tedarikinden nihai müşteriye kadar tüm zincirin planlanması, yönetimi ve optimizasyonu. ERP'nin satın alma, üretim ve lojistik modülleriyle entegredir.
Üretim Yürütme Sistemi
Üretim sahasındaki gerçek zamanlı faaliyetleri izleyen ve yöneten sistem. Makine duruşları, üretim miktarları, kalite verilerini toplayarak ERP'ye aktarır.
Depo Yönetim Sistemi
Depo operasyonlarını (yerleştirme, toplama, sayım, sevkiyat) yöneten yazılım. Barkod/RFID ile gerçek zamanlı stok takibi sağlar, ERP ile entegre çalışır.
Ürün Yaşam Döngüsü Yönetimi
Ürünün fikirden tasarıma, üretimden kullanım ömrü sonuna kadar tüm aşamalarını yöneten sistem. Mühendislik verilerini ERP ile entegre eder.
Kurumsal Varlık Yönetimi / Bilgisayarlı Bakım Yönetim Sistemi
Fiziksel varlıkların (makine, ekipman) bakım planlaması, iş emri yönetimi ve performans takibi için kullanılan sistemler.
İş Süreç Yönetimi
İş süreçlerinin modellenmesi, otomasyonu, yürütülmesi ve sürekli iyileştirilmesini sağlayan disiplin. ERP içindeki workflow'lar BPM kapsamındadır.
Robotik Süreç Otomasyonu
Tekrarlayan manuel görevleri (veri girişi, fatura işleme) yazılım robotlarıyla otomatikleştiren teknoloji. ERP süreçlerinde verimlilik artışı sağlar.
Ana Veri / İşlem Verisi
Ana veri: Müşteri, tedarikçi, ürün gibi nadiren değişen temel kayıtlar. İşlem verisi: Sipariş, fatura gibi sürekli oluşan operasyonel kayıtlar.
Veri Ambarı / Veri Gölü / Veri Pazarı
Data warehouse: yapılandırılmış analitik veri deposu. Data lake: ham verilerin tutulduğu büyük havuz. Data mart: belirli bir departmana özel veri ambarı alt kümesi.
Çıkart-Dönüştür-Yükle / Çıkart-Yükle-Dönüştür
Veri entegrasyon süreçleri. ETL: veriyi kaynaktan çıkarır, dönüştürür, hedefe yükler. ELT: önce yükler sonra dönüştürür (modern veri göllerinde tercih edilir).
Üst Veri / Referans Veri
Metadata: veri hakkında veri (oluşturulma tarihi, format). Reference data: ülke kodları, para birimleri gibi standart referans listeleri.
Şirket Kodu / İş Birimi / Fabrika
ERP'de organizasyonel hiyerarşi. Company code: bağımsız muhasebe birimi. Business unit: iş kolu. Plant: üretim veya dağıtım tesisi.
Maliyet Merkezi / Kar Merkezi
Cost center: maliyetlerin toplandığı birim (muhasebe, BT). Profit center: hem gelir hem maliyetten sorumlu birim (bölge satış ofisi, ürün grubu).
Depo / Depolama Alanı / Raf Gözü
Depo hiyerarşisi. Warehouse: fiziksel depo tesisi. Storage location: depo içindeki bölge. Storage bin: en küçük adreslenebilir depo birimi.
Stok Kodu / Kalem / Malzeme
SKU (Stock Keeping Unit): benzersiz stok takip kodu. Item: satır kalemi. Material: ERP'de üretilen, satın alınan veya satılan her türlü malzeme.
Hammadde / Yarı Mamul / Mamul
Üretim malzeme hiyerarşisi. Hammadde: işlenmemiş girdi. Yarı mamul: ara üretim aşamasındaki ürün. Mamul: satışa hazır nihai ürün.
Seri Numarası / Parti / Lot
İzlenebilirlik birimleri. Seri numarası: tekil ürün takibi. Batch/lot: aynı koşullarda üretilen ürün grubu. Kalite yönetimi ve geri çağırmada kritiktir.
Varyant Konfigürasyonu / Sınıflandırma
Aynı ürünün farklı özellik kombinasyonlarını (renk, boyut, malzeme) yönetme yöntemi. Özellikle otomotiv ve mobilya sektöründe yaygındır.
Değerleme / Hareketli Ortalama Fiyat / Standart Maliyet
Stok değerleme yöntemleri. Moving average: her girişte güncellenir. Standard cost: önceden belirlenmiş sabit maliyet. Şirket politikasına göre seçilir.
Proje / İş Kırılım Yapısı / Ağ Aktivitesi
Proje yönetimi yapı taşları. WBS (Work Breakdown Structure): projeyi hiyerarşik iş paketlerine böler. Network activity: iş paketleri arası bağımlılıkları gösterir.
Kalite Yönetim Sistemi / Doküman Yönetim Sistemi / Kurumsal İçerik Yönetimi
QMS: kalite süreçlerini yönetir. DMS: dokümanları dijital ortamda saklar ve versiyonlar. ECM: tüm kurumsal içeriğin (doküman, e-posta, web) yönetimi.
İş Ortağı / İş Ortağı Fonksiyonu
Modern ERP'lerde müşteri ve tedarikçiyi tek "Business Partner" çatısı altında toplar. Partner function: aynı iş ortağının farklı rolleri (müşteri, tedarikçi, fatura adresi).
Aradığınız terim kategorisini seçin
Satın alma (Procurement), satış (Sales) ve üretim (Manufacturing) süreçlerinde kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Satın Alma Siparişi
Tedarikçiye mal veya hizmet alımı için gönderilen resmi belge. Miktar, fiyat ve teslimat koşullarını içerir.
Fiyat Teklif Talebi
Tedarikçilerden belirli ürün veya hizmetler için fiyat teklifi istemek amacıyla gönderilen resmi talep.
Tedarikçi Ana Verisi
Tüm tedarikçilere ait iletişim, ödeme koşulları, vergi bilgileri gibi temel verilerin tutulduğu merkezi kayıt.
Satış Siparişi
Müşteriden alınan siparişin sisteme kaydedilmiş hali. Teslimat tarihi, miktar ve fiyat bilgilerini içerir.
Müşteri Ana Verisi
Müşterilere ait adres, vergi numarası, ödeme koşulları, kredi limiti gibi bilgilerin tutulduğu ana kayıt.
Sevk İrsaliyesi
Malların sevkiyatı sırasında düzenlenen, gönderilen ürünlerin miktar ve içeriğini gösteren belge.
Ürün Ağacı / Malzeme Listesi
Bir ürünü üretmek için gereken tüm hammadde, yarı mamul ve bileşenlerin hiyerarşik listesi.
İş Emri
Belirli bir ürünün üretimi için oluşturulan, kullanılacak malzemeleri, iş merkezini ve operasyon adımlarını tanımlayan talimat.
Üretim Rotası / Operasyon Planı
Bir ürünün üretim sürecinde hangi iş merkezlerinden, hangi sırayla geçeceğini ve her adımda ne kadar süre harcanacağını belirten plan.
Mal Kabul
Tedarikçiden gelen malların fiziksel olarak teslim alınması ve sistemde stoğa giriş işleminin yapılması.
Mal Çıkışı
Satılan malların depodan çıkarılması ve sistemde stoktan düşülmesi işlemi.
İş Merkezi / İş İstasyonu
Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği fiziksel veya mantıksal birim. Kapasite, maliyet ve zamanlama hesaplamalarında kullanılır.
Malzeme İhtiyaç Planlaması
Üretim planına göre hangi malzemelerden, ne zaman ve ne kadar gerektiğini hesaplayan sistem.
Karşılanmamış Sipariş / Bekleyen Sipariş
Stok yetersizliği nedeniyle zamanında teslim edilemeyen ve karşılanmayı bekleyen müşteri siparişi.
Kapasite Planlaması
Üretim kaynaklarının (iş gücü, makine, iş merkezi) talebi karşılayacak şekilde optimize edilmesi süreci.
Kalite yönetimi (Quality Management) ve finans (Finance) süreçlerinde kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Kalite Kontrol
Ürünlerin belirlenen standartlara uygunluğunu test etme ve doğrulama süreci. Genellikle üretim sonrası yapılır.
Kalite Güvencesi
Hataları önlemeye yönelik sistematik süreç. Üretim öncesi ve sırasında kaliteyi güvence altına alan proaktif yaklaşım.
Uygunsuzluk
Bir ürün veya sürecin belirlenen kalite standartlarını karşılamaması durumu. Düzeltici faaliyet gerektirir.
Düzeltici Faaliyet
Tespit edilen bir uygunsuzluğun tekrarını önlemek için alınan önlemler bütünü.
Muayene Partisi
Kalite kontrolü için ayrılmış, aynı partiden gelen ürün grubu. Örnekleme ile kontrol edilir.
Toplam Kalite Yönetimi
Tüm çalışanların katılımıyla sürekli iyileştirmeyi hedefleyen, müşteri odaklı yönetim felsefesi.
Büyük Defter / Ana Hesap Defteri
Tüm finansal işlemlerin kaydedildiği merkezi muhasebe defteri. Bilanço ve gelir tablosunun temelini oluşturur.
Borç Hesapları / Tedarikçi Hesapları
Şirketin tedarikçilere olan ödenmemiş borçlarının takip edildiği hesap grubu.
Alacak Hesapları / Müşteri Hesapları
Müşterilerden tahsil edilmemiş alacakların takip edildiği hesap grubu.
Hesap Planı
Şirketin kullandığı tüm hesapların hiyerarşik listesi. Gelir, gider, varlık ve yükümlülük hesaplarını içerir.
Maliyet Merkezi
Maliyetlerin toplandığı ve takip edildiği organizasyonel birim. Departman veya proje bazlı olabilir.
Kâr Merkezi
Hem gelir hem giderlerin takip edildiği, kârlılığı ölçülebilen organizasyonel birim.
Mizan / Geçici Bilanço
Tüm hesapların borç ve alacak bakiyelerinin toplu olarak listelendiği kontrol raporu.
Kalite yönetimi (Quality Management) ve finans (Finance) alanlarında ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Düzeltici ve Önleyici Faaliyet
Tespit edilen uygunsuzlukların giderilmesi ve tekrarını önlemek için alınan sistematik önlemler bütünü.
Uygunsuzluk Raporu
Standartlara uymayan ürün veya süreçlerin belgelendiği, düzeltici faaliyet başlatan resmi rapor.
Hata Türü ve Etkileri Analizi
Potansiyel hataları önceden belirleyip risk önceliğine göre sıralayan sistematik kalite aracı. DFMEA (tasarım) ve PFMEA (süreç) olarak ikiye ayrılır.
Üretim Parçası Onay Süreci
Seri üretime geçmeden önce tedarikçinin ürününün müşteri gereksinimlerini karşıladığını kanıtladığı standart onay süreci.
İstatistiksel Süreç Kontrolü
Üretim sürecinin istatistiksel yöntemlerle izlenerek kontrolden çıkmadan önce müdahale edilmesini sağlayan kalite tekniği.
Kök Neden Analizi
Bir problemin asıl kaynağını bulmak için kullanılan sistematik araştırma yöntemi. 5 Why, Balık Kılçığı (Fishbone/Ishikawa) gibi teknikleri içerir.
8 Disiplin Raporu
Problem çözmek için kullanılan 8 adımlı yapılandırılmış yaklaşım. Özellikle otomotiv sektöründe yaygın kullanılır.
Denetim İzi
Sistemde yapılan tüm değişikliklerin kim, ne zaman, eski değer, yeni değer bilgisiyle kayıt altına alınması. SOX, KVKK gibi regülasyonlar için zorunludur.
İzlenebilirlik
Bir ürünün hammaddeden müşteriye kadar tüm aşamalarının geriye ve ileriye doğru takip edilebilmesi. Parti/seri numarası ile sağlanır.
FVÖK (Faiz, Vergi, Amortisman Öncesi Kar)
Faiz, vergi, amortisman ve itfa payları düşülmeden önceki şirket karı. Operasyonel performansı değerlendirmede kullanılan kritik finansal gösterge.
Sermaye Harcaması / Yatırım Harcaması
Duran varlık alımı için yapılan, faydası bir yıldan uzun süren harcamalar. Aktifleştirilip amortisman yoluyla giderleştirilir.
Operasyonel Gider / İşletme Gideri
Günlük işletme faaliyetleri için yapılan, faydası cari dönemle sınırlı harcamalar. Doğrudan gelir tablosuna gider yazılır.
Yatırım Getirisi
Bir yatırımın karlılığını ölçen oran: (Kazanç - Maliyet) / Maliyet. ERP projelerinin geri dönüşünü hesaplamada kullanılır.
İşletme Sermayesi / Çalışma Sermayesi
Dönen varlıklar ile kısa vadeli borçlar arasındaki fark. İşletmenin günlük operasyonlarını sürdürme kapasitesini gösterir.
Nakit Akış Tablosu
Belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerine göre sınıflandırarak gösteren mali tablo.
Sapma Analizi
Fiili sonuçlar ile bütçelenen/planlanan değerler arasındaki farkların nedenlerinin incelenmesi. Maliyet kontrolünde kritik öneme sahiptir.
Standart Maliyetleme
Önceden belirlenmiş standart maliyetler üzerinden stok değerleme ve maliyet kontrolü yapılan yöntem. Sapmalar dönem sonunda analiz edilir.
Bilanço
İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösteren, varlıklar, borçlar ve özsermayeyi karşılıklı listeleyen temel mali tablo.
Gelir Tablosu / Kar-Zarar Tablosu
Belirli bir dönemdeki gelir, gider ve net kar/zararı gösteren mali tablo. Profit & Loss (P&L) olarak da bilinir.
Muhasebe (Accounting) ve lojistik (Logistics) alanlarında ileri seviye ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Duran Varlıklar / Sabit Kıymetler
Bir yıldan uzun süre kullanılan, fiziksel varlığı olan kaynaklar (bina, makine, araç). ERP'de amortisman takibi yapılır.
Karşı Hesap / Düzeltici Hesap
Ana hesabın bakiyesini azaltan yardımcı hesap. Örnek: Birikmiş Amortisman, Duran Varlıkların karşı hesabıdır.
Grup İçi Muhasebe / Şirketler Arası Muhasebe
Aynı gruba bağlı şirketler arasındaki işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve konsolidasyonu. Transfer fiyatlandırması için kritiktir.
Mali Yıl / Hesap Dönemi
Muhasebe kayıtlarının tutulduğu 12 aylık dönem. Türkiye'de takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık) esas alınır.
Tahakkuk ve Ertelemeler
Dönemsellik ilkesi gereği gelir/giderlerin doğru döneme kaydedilmesini sağlayan muhasebe işlemleri. ERP'de otomatik dönem sonu kapanış kayıtlarıyla yapılır.
Defter-i Kebir / Genel Muhasebe Defteri
Tüm muhasebe hesaplarının özetlendiği ana defter. ERP'de tüm modüllerden gelen finansal işlemler GL hesaplarına otomatik kaydedilir.
Mizan / Geçici Mizan
Tüm hesapların borç ve alacak bakiyelerinin listelendiği, hataları tespit etmek için kullanılan kontrol tablosu.
Şüpheli Alacak Karşılığı
Tahsil edilememe riski olan alacaklar için ihtiyatlılık ilkesi gereği ayrılan karşılık. Alacak yaşlandırma raporuna dayanarak hesaplanır.
Dönem Sonu Kapanışı
Mali dönem sonunda tüm modüllerin kapatılıp finansal tabloların hazırlanması. ERP'de kapanış takvimi ve kontrol listeleriyle yönetilir.
Uluslararası Ticaret Terimleri
Uluslararası ticarette alıcı ve satıcının sorumluluklarını, risk ve maliyet paylaşımını belirleyen standart kurallar (FOB, CIF, EXW vb.).
Teslimat Kanıtı
Malların alıcıya teslim edildiğini gösteren imzalı/onaylı belge. Dijital imza, fotoğraf veya barkod taratma ile elektronik POD alınabilir.
Taşımacılık Yönetim Sistemi
Nakliye planlaması, optimizasyonu, takibi ve maliyet yönetimini sağlayan yazılım. ERP ile entegre çalışarak siparişten teslimata kadar süreci yönetir.
Ambalaj Listesi / Paketleme Listesi
Her kolide hangi ürünlerin, hangi miktarda olduğunu gösteren liste. Gümrükleme ve mal kabul işlemleri için temel belgedir.
Taşıma Organizatörü / Nakliye Komisyoncusu
Uluslararası taşımacılıkta nakliye, gümrük ve sigorta işlemlerini koordine eden aracı firma. ERP'de tedarikçi olarak tanımlanır.
Tedarik Süresi / Teslim Süresi
Siparişin verilmesinden malın teslim alınmasına kadar geçen toplam süre. MRP'de güvenlik stoku hesaplamasında kritik parametredir.
Depo yönetimi (Warehouse Management) ve lojistik operasyonlarında kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Depo Yönetim Sistemi
Depo operasyonlarını (kabul, yerleştirme, toplama, paketleme, sevkiyat) optimize eden ve gerçek zamanlı stok takibi sağlayan yazılım sistemi.
Taşıma Birimi / Elleçleme Birimi
Palet, koli veya konteyner gibi, içindeki malzemelerle birlikte tek bir birim olarak yönetilen fiziksel paketleme birimi. Depo içi hareketlerde tek ID ile takip edilir.
Yerleştirme / Rafa Kaldırma
Gelen malların depo içinde belirlenen lokasyonlara yerleştirilmesi işlemi. WMS, ürün özelliklerine göre en uygun lokasyonu otomatik belirler.
Toplama / Sipariş Toplama
Müşteri siparişlerini karşılamak için depodaki ürünlerin raflardan toplanması işlemi. Wave picking, zone picking, batch picking gibi çeşitli stratejileri vardır.
Dalga Toplama
Siparişlerin belirli zaman dilimlerinde gruplandırılarak toplu halde toplanması yöntemi. Sevkiyat saatlerine göre dalgalar oluşturulur, verimliliği artırır.
Bölgesel Toplama
Deponun bölgelere ayrılarak her toplayıcının kendi bölgesindeki ürünleri topladığı yöntem. Büyük depolarda yürüme mesafesini azaltır.
Çapraz Sevkiyat / Aktarma
Gelen malların depoya alınmadan doğrudan sevkiyat alanına aktarılarak hızlıca gönderilmesi. Stok maliyetini düşürür, teslimat hızını artırır.
İkmal / Stok Tamamlama
Toplama alanındaki stok azaldığında yedek stoktan toplama alanına transfer yapılması. Min-max seviyelere göre otomatik tetiklenir.
Fiziksel Envanter / Tam Sayım
Tüm stok kalemlerinin fiziksel olarak sayılması ve sistem kayıtlarıyla karşılaştırılması. Genellikle yıl sonunda yapılır, üretim durdurulur.
Radyo Frekansı ile Tanımlama
Ürünlerin radyo dalgalarıyla otomatik tanımlanmasını sağlayan teknoloji. Barkoda göre temas gerektirmez, çoklu okuma yapabilir, depo verimliliğini önemli ölçüde artırır.
Yükleme Rampası Randevusu
Kamyonların yükleme/boşaltma rampalarını kullanmak için önceden aldığı zaman dilimi. WMS üzerinden planlanarak rampa yoğunluğu optimize edilir.
Son Kullanma Tarihi / İlk Giren İlk Çıkar / Son Giren İlk Çıkar
Stok çıkış stratejileri: FEFO (First Expired First Out) son kullanma tarihine göre, FIFO giriş sırasına göre, LIFO son girene göre çıkış yapar.
Yuvalama / Lokasyon Optimizasyonu
Ürünlerin depo içindeki lokasyonlarının talep sıklığı, ağırlık, boyut gibi kriterlere göre optimize edilmesi. Toplama verimliliğini maksimize eder.
Barkod / Kare Kod
Ürün, lokasyon ve işlem tanımlamada kullanılan optik etiket sistemleri. ERP-WMS entegrasyonunda veri giriş hatalarını sıfıra indirir.
Stok Düzeltme / Envanter Düzeltmesi
Sayım sonucu tespit edilen stok farklarının sisteme işlenerek kayıtların fiziksel stokla eşleştirilmesi. Neden kodu ile birlikte kaydedilir, onay akışı gerektirir.
ERP sistemlerinin altyapısını oluşturan bilgi teknolojileri (IT) ve iş zekası (Business Intelligence) terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Kimlik Doğrulama / Yetkilendirme
Authentication kullanıcının kim olduğunu doğrular (şifre, MFA), authorization ise kimlik doğrulanmış kullanıcının hangi işlemleri yapabileceğini belirler.
Tek Oturum Açma
Kullanıcının tek bir kimlik doğrulama ile birden fazla uygulamaya erişmesini sağlayan teknoloji. Active Directory, LDAP veya SAML protokolleriyle entegre çalışır.
Rol Tabanlı Erişim Kontrolü
Kullanıcı yetkilerinin roller üzerinden tanımlandığı güvenlik modeli. Muhasebeci, depo sorumlusu, satınalmacı gibi roller ERP'de tipik RBAC örnekleridir.
Görevlerin Ayrılığı
Aynı kişinin bir işlemin hem onaylayanı hem uygulayanı olamaması prensibi. SOX ve iç denetim gerekliliğidir. Örneğin satın alma siparişini açan kişi mal kabul yapmamalıdır.
Dizin Hizmeti / Aktif Dizin
Kullanıcı hesaplarının, grupların ve yetkilerin merkezi olarak yönetildiği dizin hizmetleri. ERP ile entegre edilerek kullanıcı yönetimi merkezileştirilir.
Uygulama Programlama Arayüzü
Farklı yazılımların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan protokol ve araç seti. REST, SOAP ve GraphQL en yaygın API türleridir.
Ara Katman Yazılımı
Farklı sistemler arasında veri alışverişini sağlayan, protokol dönüşümü ve mesaj yönlendirme yapan yazılım katmanı. ERP-CRM entegrasyonlarının bel kemiğidir.
Elektronik Veri Değişimi
İş belgelerinin (sipariş, fatura, irsaliye) standart formatta sistemler arası otomatik transferi. Büyük perakendeciler tedarikçilerinden EDI kullanımını şart koşar.
Mesaj Kuyruğu / Olay Yolu
Sistemler arası asenkron iletişimi sağlayan altyapı. Bir sistem mesajı kuyruğa bırakır, diğeri hazır olduğunda işler. RabbitMQ, Kafka örnekleridir.
Mikroservis Mimarisi
Uygulamanın bağımsız küçük servisler halinde geliştirilmesi yaklaşımı. Modern ERP'ler monolitik yapıdan mikroservis mimarisine geçmektedir.
Ana Veri Yönetimi
Müşteri, tedarikçi, ürün gibi ana verilerin tüm sistemlerde tutarlı ve güncel olmasını sağlayan disiplin. ERP projelerinde veri kalitesinin temelidir.
Veri Aktarımı / Veri Göçü
Eski sistemden yeni ERP'ye verilerin taşınması süreci. Extract-Transform-Load (ETL) araçları kullanılır, veri temizliği (data cleansing) kritik ön adımdır.
Veri Yönetişimi
Verinin kim tarafından, nasıl oluşturulacağı, güncelleneceği ve kullanılacağını belirleyen politika ve standartlar bütünü. KVKK ve GDPR uyumluluğu için zorunludur.
Veritabanı / Yapısal Sorgulama Dili / NoSQL
ERP verilerinin saklandığı yapılandırılmış veri depoları. Çoğu ERP ilişkisel veritabanı (SQL Server, Oracle) kullanır. NoSQL yapısal olmayan büyük veriler için kullanılır.
Yüksek Erişilebilirlik / Yedekleme Devralma / Küme
ERP sisteminin kesintisiz çalışmasını sağlayan altyapı çözümleri. Bir sunucu arızalandığında diğerinin otomatik devralması (failover) ve sunucuların küme (cluster) halinde çalışması.
İş Zekası
ERP verilerini toplayan, analiz eden ve görselleştiren teknoloji ve süreçler bütünü. Dashboardlar, raporlar ve KPI takibi BI kapsamındadır.
Çevrimiçi Analitik İşleme
Çok boyutlu veri analizi sağlayan teknoloji. Data cube yapısıyla dilimleme (slice), detaya inme (drill-down) ve özetleme (roll-up) işlemlerini hızlıca yapar.
Anahtar Performans Göstergesi
İşletme hedeflerine ne ölçüde ulaşıldığını ölçen sayısal göstergeler. Ciro, kar marjı, stok devir hızı, DSO, müşteri memnuniyeti tipik ERP KPI'larıdır.
Gösterge Paneli / Yönetici Paneli
Kritik iş metriklerinin grafik, tablo ve göstergelerle anlık olarak sunulduğu ekran. Yönetici dashboardları üst düzey özet sunarken operasyonel dashboardlar detay verir.
Detaya İnme / Özetleme
OLAP analizlerinde hiyerarşik veride alt seviyelere inme (drill down: yıl → ay → gün) veya üst seviyeye çıkma (roll up: şube → bölge → ülke) işlemleri.
Öngörücü Analitik / Makine Öğrenimi
Geçmiş ERP verilerinden istatistiksel modellerle gelecek trendlerini tahmin eden teknolojiler. Talep tahmini, bakım planlaması ve fraud tespitinde kullanılır.
Dijital İkiz
Fiziksel bir varlığın, sürecin veya sistemin sanal kopyası. ERP ile entegre edildiğinde üretim simülasyonu, darboğaz tespiti ve senaryo analizi için kullanılır.
Saklı Yordam / Tetikleyici
Veritabanında çalışan özel program parçaları. Stored procedure tekrar kullanılabilir SQL kodlarıdır, trigger belirli bir olay (INSERT, UPDATE) gerçekleştiğinde otomatik çalışır.
Sanal Makine / Konteyner / Kubernetes
Modern ERP altyapı teknolojileri. Sanal makine (VM) fiziksel sunucuyu böler, container uygulamayı izole eder, Kubernetes container'ları otomatik yönetir.
İş Akışı / İş Akış Motoru
ERP içinde tanımlanan onay, bildirim ve görev atama süreçlerini otomatik yöneten sistem. Satın alma onayı, fatura kontrolleri workflow ile yönetilir.
Bulut bilişim (Cloud Computing), IT altyapı ve hizmet yönetimi alanlarında kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Nesnelerin İnterneti
Fiziksel cihazların internete bağlanarak veri toplaması ve birbiriyle iletişim kurması. ERP sistemleri IoT sensörleriyle üretim takibi, bakım planlaması ve envanter yönetimini otomatikleştirir.
Endüstriyel Nesnelerin İnterneti
IoT'nin endüstriyel uygulaması. Fabrika makinelerinden sensörlerle veri toplayarak ERP'ye gerçek zamanlı üretim verisi sağlar, Endüstri 4.0'ın temelidir.
Uç Bilişim
Veri işlemenin merkezi sunucu yerine verinin üretildiği yere yakın noktada yapılması. ERP'de gecikme süresini azaltır, bant genişliği tasarrufu sağlar.
Bulut Tabanlı ERP
ERP yazılımının bulut altyapısı üzerinde çalıştığı dağıtım modeli. Şirket içi sunucu yatırımı gerektirmez, internet üzerinden her yerden erişilir, otomatik güncelleme alır.
Çok Kiracılı / Tek Kiracılı Mimari
Multi-tenant: tek yazılım örneğinin birden fazla müşteriye hizmet vermesi (maliyet avantajı). Single-tenant: her müşteriye özel yazılım örneği (daha fazla kontrol, özelleştirme).
Hibrit Bulut
Özel bulut (private cloud) ve genel bulutun (public cloud) birlikte kullanıldığı mimari. Kritik ERP verileri özel bulutta, raporlama/test ortamları genel bulutta çalıştırılabilir.
Değişiklik Yönetimi
ERP sisteminde yapılacak değişikliklerin (güncelleme, konfigürasyon, geliştirme) kontrollü bir şekilde planlanması, onaylanması ve uygulanması süreci. ITIL çerçevesinin temel sürecidir.
Sürüm Yönetimi
Yeni ERP sürümlerinin veya yamalarının test, onay ve dağıtım sürecinin yönetimi. İş kesintisini minimize etmek için planlı geçiş pencerelerinde uygulanır.
Konfigürasyon Yönetimi
ERP sisteminin tüm bileşenlerinin (sunucu, veritabanı, uygulama, entegrasyon) ve aralarındaki ilişkilerin merkezi olarak kayıt altına alınması ve yönetilmesi.
Hizmet Seviyesi Anlaşması
BT hizmet sağlayıcısı ile müşteri arasında, sistem çalışma süresi (%99.9 uptime), yanıt süresi ve çözüm süresi gibi performans hedeflerini belirleyen sözleşme.
Olay / Problem Yönetimi
Incident: hizmet kesintisini en hızlı şekilde giderip normal operasyona dönme süreci. Problem: olayın kök nedenini bulup kalıcı çözüm geliştirme süreci.
Bilgi Bankası / Destek Masası
Bilinen sorunların ve çözümlerinin dokümante edildiği merkezi havuz (knowledge base) ve kullanıcıların sorunlarını bildirdiği ilk temas noktası (help desk/service desk).
Felaket Kurtarma
Doğal afet, siber saldırı veya sistem çökmesi durumunda ERP ve kritik sistemlerin belirli bir sürede (RTO) ve belirli bir veri kaybıyla (RPO) tekrar çalışır hale getirilmesi planı.
İş Sürekliliği
Kesinti durumunda kritik iş fonksiyonlarının devam etmesini sağlayan bütünsel plan. Felaket kurtarmayı (IT) ve operasyonel sürekliliği kapsar. ERP'nin yedekli veri merkezinde çalışması buna örnektir.
Muhasebe (Accounting) ve lojistik (Logistics) süreçlerinde kullanılan ERP terimleri. İngilizce orijinal terim, Türkçe karşılığı ve açıklamasıyla birlikte sunulmuştur.
Amortisman
Duran varlıkların zamanla aşınma ve eskime payının gider olarak kaydedilmesi işlemi.
Tahakkuk
Henüz faturası gelmemiş ancak döneme ait olan gelir veya giderlerin kaydedilmesi.
Duran Varlık / Sabit Kıymet
Bir yıldan uzun süre kullanılan, fiziksel değeri olan şirket varlıkları (bina, makine, araç vb.).
Mutabakat / Hesap Uzlaştırma
İki farklı kayıt arasındaki farkların kontrol edilip dengelenmesi. Örn: banka hesabı ile muhasebe kaydı.
Mali Yıl
Şirketin finansal raporlama dönemi. Her zaman takvim yılı ile aynı olmayabilir.
Yevmiye Kaydı / Muhasebe Fişi
Finansal bir işlemin borç ve alacak olarak günlük deftere kaydedilmesi.
Depo Yönetimi
Depo operasyonlarının (yerleştirme, toplama, sayım) optimize edilmesini sağlayan yönetim sistemi.
Yerleştirme / Rafa Kaldırma
Gelen malların depo içinde belirlenen lokasyonlara yerleştirilmesi işlemi.
Toplama / Sipariş Toplama
Müşteri siparişine göre depodan ürünlerin toplanması ve sevkiyata hazırlanması süreci.
Stok Kodu / Stok Takip Birimi
Her bir ürün çeşidi için atanan benzersiz tanımlayıcı kod. Stok takibinin temel birimidir.
Döngüsel Sayım
Deponun tamamını durdurmadan, belirli ürün gruplarının periyodik olarak sayılması yöntemi.
Palet
Malların istiflenerek taşınmasını ve depolanmasını sağlayan standart platform.
Bilgi teknolojileri (IT), iş zekası (Business Intelligence) ve bulut bilişim (Cloud Computing) alanlarında kullanılan ERP terimleri.
Kurumsal Kaynak Planlaması
Şirketin tüm iş süreçlerini (finans, üretim, satış, İK vb.) tek bir entegre sistemde yöneten yazılım.
İş Zekası
Ham verileri anlamlı raporlara ve gösterge panellerine dönüştürerek karar destek sistemi sağlayan teknoloji.
Uygulama Programlama Arayüzü
Farklı yazılımların birbiriyle veri alışverişi yapmasını sağlayan standart iletişim protokolü.
Ana Veri / Temel Veri
İşletmenin temel varlıklarına ait değişmeyen referans veriler (müşteri, tedarikçi, ürün, hesap planı).
Veritabanı Yönetim Sistemi
Verilerin depolanmasını, sorgulanmasını ve yönetilmesini sağlayan yazılım (örn: Oracle, SQL Server).
Ara Katman Yazılımı
Farklı uygulamalar ve veritabanları arasında köprü görevi gören, entegrasyonu sağlayan yazılım katmanı.
Hizmet Olarak Yazılım
Yazılımın internet üzerinden abonelik modeliyle sunulduğu bulut hizmet modeli. ERP sistemleri SaaS olarak kullanılabilir.
Hizmet Olarak Altyapı
Sanallaştırılmış sunucu, depolama ve ağ kaynaklarının internet üzerinden kiralanmasını sağlayan bulut modeli.
Hizmet Olarak Platform
Uygulama geliştirme ve dağıtımı için gerekli platformun bulut üzerinden sunulduğu hizmet modeli.
Ana Performans Göstergesi
İşletmenin hedeflerine ne ölçüde ulaştığını ölçen sayısal göstergeler.
Felaket Kurtarma
Sistem çökmesi, doğal afet gibi durumlarda BT altyapısının ve verilerin kurtarılması için oluşturulan plan.
Hizmet Seviyesi Anlaşması
BT hizmet sağlayıcısının müşteriye taahhüt ettiği çalışma süresi, yanıt süresi gibi performans hedeflerini belirten sözleşme.
Bu sözlük, ERP, tedarik zinciri, üretim, kalite, lojistik, finans, muhasebe ve BT alanlarında 500'den fazla temel terimi bir araya getirmektedir. Bu terimlere hakimiyet, ERP uygulama ve operasyonel süreçlerinde daha net iletişim ve daha sorunsuz projeler yürütülmesini sağlar.
Eklenmesini istediğiniz terim veya düzeltme önerileriniz için lütfen formu kullanarak bize ulaşın. Bu sayfa, ERP camiasını ortak bir dil etrafında buluşturmak amacıyla güncel tutulmaktadır.